м.хас сод:агуу их өөлөн иж ий

уурагт цагаан сүүгээ
шимүүлэн шимүүлэн өсгөсөн
ухаант мэргэн үгээрээ
сурган сурган хүмүүжүүлсэн
алтан дэлхийн эх
агуу их өөлөн иж ий
бурхан халтаны жимсээр
бондгор хүүхдэдээ тэжээсэн
булаг усны загасаар
бор хонгыг туулсан
алтан дэлхийн эх
агуу их өөлөн иж ий
саран нарны гэрлээр
санаа сэтгэлээ сүүл эсэн
салхи борооны дундуур
саадаг сумаа хөвчлөсөн
алтан дэлхийн эх
агуу их өөлөн иж ий

/ Түмт Чо. Шинэ хөрвүүлэв/

...

хас сод:нар сарны учрал

хурдан морины туурайдаа
хуй салхийг гишгэж
хурц мэргэн Есүхэй хан
Хонгирадын нутагт орлоо

Хонгирадын эзэн дай цэцэн
холоос угтан авч
хун цагаан гэртээ
хурим бэлтгэн зочлов

архи найрын дунд
аяны учирийг хэлэлцэж
aлдрай хөвгүүн тэмүжиндээ
авгай гуйхыг мэджээ

дай цэцэн эс мэдэгчээр
Тэмүжин сэмээр ажсанд
тэнгэрийн хөвгүүний сүр гэрэл
түүний биеэс харагдана

луу гийн хоёр нүдэн дээр
гардын жигүүр шиг хөмсөгтэй
хасын саран царай дээр
хайрхан уул шиг хамартай

өндөр сүрлэг нуруундаа
өрлөг төрийг өргөмөөр
өргөн ханагар цээжиндээ
өнөр дэлхийг багтаамаар

ер бус ийн энэ хөвгүүн
ертөнцийн эзэн мөн гэж
үзэж тоо...

м. хас сод:учиртай тоглоом

хан Есүхэй баатар
хамаг анчдаа дагуулж
жадат уулыг дайвуулж
харанхуй шугуйг найгуулж

мянга  мянган ооноос
мax мараатайг харваж
түмэн түмэн бугаас
тураг тарганыг намнаж

хүн бүхэн баясалдаж
хүлэг бүхэн янцгаалдаж
хүчит нумыг хүнгэнүүлж
хүрэл зэвийг жингэнүүлж

авын их олзоо
ачаа дүүрэн ганзагалж
айл хөрш даяараа
асар баяртай харьж ирлээ

наана их уурагтаа
наадаж байсан хүүхдүүдийн
нарсан модны дов дахь
найрсаг тоглоомыг гайхав

хайртай хөвгүүн Тэмүжин нь
хамаг хүүхдээр үйлчлүүлж
хан сууринд сууж
хатан буулгаж байв

нарсан модон хүлэгтэй
навчит бургасан шүхэртэй
намба сүртэй хүүгээ хараад
наглаа Есүхэ...

м. хас сод: Тэмүжиний өлгий

түмд  урианхайн жарчуудай
төрөлх мэргэн ухаантай
төрсөн нутагтаа хүндтэй
төлөг үздэг эрдэмтэй

хатан өөлүнээс төрсөн
хас болор шиг Тэмүжинийг
халуун алгандаа өргөж
харан харан шинжиж:

тэмдэг бэлгийг үзвээс
тэнгэрийн хөвгүүн мөн гэж
дуун алдаж хашхирав
толгой бүхүйн залбирав

хүндэт энэ хүнийг
хүсэр тавиж болохгүй
хөндий хий агаарт
хүндэтгэн асраж тэжээ гэв

хий агаарт тэжээхийг
хэрхэн биелүүлж чадах бэ гэж
хатан өөлүн жарчиудайгаас
хариу асууж илгээв

заа би биелүүлж өгөе гэж
жарчиудай өөлүнд хэлээд
загын түмэн бургаснаас
зах дараалан шилж

алтан яст бургасыг
аргалын галд залж
агуу хүнийг саадуулж...

тэнгэрлэг хөвгүүн мэндлэв

онон мөрний ус
ойлон ойлон давлагаалж
оюун ногоон дэнжид нь
олон сүрэг алагшив

цэнхэр униарт ууланд нь
цэцэг булаалдан дэлгэрч
цэвэр тунгалаг агаарт нь
цэгцүүхий болжмор жиргэв

арван сарын тээштэй
алмайрч явсан өөлүн
асрагч хоёр охиноор
ар өврөө түшүүлж

Дэлүүн болдог  уулын
дэлгэрэх цэцгийг сонирхож
дээгүүр нисэх шувууны
дэвдрэн донгодохыг сонсож

санаа сэтгэл тайвширан
саравчилж холыг харахад
сайхан гүгэл зандан
самсаа хамарт анхилав

анхилам үнэр үнэсэдмэгч
алтан хэвлий өвдөв
анх урагаа тоочвол
арван сар болжээ

гэнэт бачим дурдсанаас
гэрт харих завгүй
хичээнгүй хоёр асрагч нь
хэвтүүлж нөмөрлөж э...

өөлүн үжиний бэлэгт зүүд

үзэсгэлэн сайхан өөлүн хатан
өргөө цагаан гэртээ нойрсож
өлзий бэлэгт нэгэн зүүдээр өрлөг
тэмүүжинг жирэмслэв

амгалан цагаан гэрийн тооноор
алтан од харван ирээд
асах голомтын тоногт тосож
арван ханатад гэрэл сацрав 

цагаан морь унасан
цацагт мөнгөн дуулгатай
саран тунгалаг царайтай
сайхан мушгиа сахалтай

одон тунгалаг нүдтэй
урт ишт жадтай
Есөн тохой биетэй
ертөнцөд хосгүй хүн

өөлүн эхийн өмнө
өвдөг нугалан сөхөрч
үр хүүхэд нь болж
өргөж сугадан асрав

энэ сонин зүүднээс
эх өөлүн цочин сэрж
эргэн тойрнийг харвал
эрдэнийн гэрэл сацрана

тэр гайхамшиг зүүдээр
тэмүүжин хөв...

шинэ байрны найранд

саа  мөнгөн   сараны гэрлийг цацруулан залсан
сааршгүй бат ерөөлийг зангидан  заяасан
сайхан хайрын уянгыг хөглөнхөн аялсан
caйн үрсийн дууг цалгиулан бялхаасан
өргөө гэрт тань
өег жаргал  дүүрэн байхын
өлзий дэмбрэлт ерөөлийг
өргөн өргөн тавиж байна

эргэн санахуй

сургуулиа дүүргэж ажилд гарахад
сурах юм бас ч зөндөө
сунатал зүтгэж байр суурь тэмцэхэд
согтоох архи бас ч хэцүү

анхаарч үзсэн эрдэм ном
аян холд нимгэрэн бүдгэрээд
авах цалин асар бага
аманд ч үгүй хамарт ч үгүй

хууль дээгүүр хуудуу доогуур
худлаа зусардалт хурал хуй энээ тэрээхэнд
хуугисан залуу нас шуугьсан он жилүүд
хурдтай ч өнгөрч ёртой ч арилжээ

...

түмт шинэ: албан хаагч аль нэгэн эрхэмд

амралт чөлөө нь
амраг-жин гоогын өрөөнд
ажил хэрэг нь
албан дайллагын ширээнд
ажилтан судлал нь
арилжаа бизнесийн солилцоонд
асар барилга нь
авцаа  наймааны нөмөрт
үүрэг харалт нь
хурай урианы хашхираан
үү-дэлт шинэчлэл нь
хурал цуглааны индэрт
төсөв төсөл нь
дөрвөлж ширээний халаасанд
дөнгүүр суртал нь
дөрвөлжин бичгийн мэдэгдэлд
ядуу бууруулалт нь
яст мэлхий алхаанд
яг caйн нь
явсан хойнохын харуусалд
ялаг бүтээгдэхүүн нь
зар рекламын хог-онд
яруу бүтээл нь
зардал тооцооны хуудсанд

...

түмт шинэ: илжиг арслан болж хөглөсөн нь

илжиг нэг өдөр бэлчээрээс арсланы арьс олжээ. тэгээд нөөхийг нөмөрч нуурын хөвөөнд очин зүсээ тольдоод:
-эв-үү халаг, одоо би чинь арслан болчхлоо шдээ. хэн ч намыг илжиг хэмээн элэг бариж цадахгүй болсондaа гэж ханхалзаж гэнэ.
илжиг ойд орвол түүнтэй халз мөргөсөн зэрлэг гахай хөл  нь чичрэн хэл нь ороолдож:
-а...а... арслан аав гэж дуу алдан эргэж дутаагаад мод мөргөж үхжээ.
-нээрэн бахтай гэж илжиг сэмээр баярлажээ.
үнэг учраад балаг алдаж:
- арслан гуай,амь өршөө хэмээн гуншжээ.
хуурамч арслангаас ойн амьтад цочиж тайван байдлаа алдлаа.сармагчингууд гүйж ү...