Х.Бөхманд: Чамайг санаж байлаа

Сар чамайгаа
Сар гарахаар санаж байлаа
Сансар Тэнгэрийн сарыг
Ихэрлэсэн гэж санаж байлаа

Булбарай хөөрхөн чамайгаа
Бороо орохоор л санаж байлаа
Шүхэр бариж яваа ч
Сэтгэл нь норчихоос санаж байлаа

Үнэгэн харанхуйд үнэсэхдээ
Уруулаа итгэхгүй санаж байлаа
Үнэний хорвоод итгэж ядахдаа
Худал бүх юмтай чинь санаж байлаа

2001.2.4

...

Х.Бөхманд: Нутаг буцахад бичсэн шүлэг

Цас дарсан хаданд нь чоно ульдагаараа
Миний нутаг зэрлэг харагддаг юм
Цагийн салхи сөрсөн говьд нь гал асдагаар 
Миний нутаг эрэмгий санагддаг юм

Сүмийн сүмийнх уулсын минь
Салхи нь хүртэл хэл юм
Шүүдэр бөнжигнөсөн талын минь 
Өвс нь хүртэл баатар юм

1999 Он

Х.Бөхманд: Чамдаа

Чамаар гоёлох талд
Цэцэг хэрэггүй...
Чамаар зулгарах модонд
Навч хэрэггүй...
Чамаар ургах ууланд
Чулуу хэрэггүй...
Чамаар хийсэх элсэнд
Салхи хэрэггүй...
Чамаар урсах мөрөнд
Ус хэрэггүй...
Чамаар төөнөх зунд
Нар хэрэггүй...
Чамаар хүйтрэх өвөлд
" Ес" хэрэггүй...
Чамаар цайх үүрт
Өдөр хэрэггүй...
Чамаар харанхуйлах үдэш
Шөнө хэрэггүй...
Чамаар дутах эс дутах надад
Өөр хүн хэрэггүй

Бүрдэн 2007.2.15
...

Х.Бөхманд: Өөрийн хөрөг

Маргашгүй ирэх төрөл байдаг бол
Охин болж төрөхийг мөрөөднөм...
Магадгүй ирэх төрөл байдаг бол
Хүү болж төрөхийг сананам ...
Хүн биш явж
Хүн шиг амьдрахаа ч зурамланам...

Tokyo 2013.5.20

Х.Бөхманд: Чиний хайртай МОНГОЛ

- Тэр нэгэн охинд

Нуур гоёсон өнөр шувуудтай
Нутаг байрлуулсан өргөн түмэнтэй
Чиний хайртай МОНГОЛ

Зөндөө Салхи сөрсөн ч
Торгон артай талын чинь
Цэцгийн дэлбээ тасраагүй 
Жилдээ нар хэвтсэн ч
Тоост шаргал говийн чинь
Тоорой загийн үндэс гандаагүй 

Хээрийн галуугаа ч онилдог хүн

Нутагт чинь очсоны хэрэггүй
Хэлээ ч мэдэхгүй гудардаг хүн
Монголоор гоёсон ч утгагүй

Арьсан дээлийн нь илчийг
Өвлийн жавар хулгайлж чаддаггүй
Аав дээдсийн чинь газар шороог
Атаатан хүн хөндөж болдоггүй

Өөрийн минь нутагт
Жолоо залсан хүнийг нь хайрлаж
Чиний Монголыг би хүндэлдэг
Өрөөлийнх гэж санаагүй
Улам чанг...

Х.Бөхманд: Адуу үргэнэ 



Адуу үргэнэ
Хүннү Чингисийн адуу нь
Цахилж үргэнэ
Хүнд өөрт минь хамаагүй
Чөдөрлөгдөж үргэнэ
Адуу үргэнэ
Галуун зэл харсан адуу
Сүүдэртэйгээ ижилсэж үргэнэ
Гал ус бүхнээс үргэдэггүй адуу
Газрын хөө - хүнээс үргэнэ
Адуу үргэнэ
Аавын минь адуу торноос үргэнэ
Ар хангайн адуу хилээс үргэнэ
Чихэнд минь үхэл нь сонсогдож үргэнэ
Цээжинд мөхөл нь совиндож үргэнэ
Адуу үргэнэ
Дээрээс од цуврах шиг үргэнэ
Дэргэд газар цөмрөх шиг үргэнэ
Талаар цөөрсөн адуу
Тэнгэрээр дүүрэн үргэнэ...
...

Х.Бөхманд: Хубилай хааны ав

-" Хубилай хааны ав" хэмээх зургийг хараад

Хубилай хаан авлахад 
Хур саадагтай морь унасан есөн жанжин дагалцана.
Хүдэн манантай хүний нутагт
Хөдлөх ч үгүй дув дугуй бодлогоширно...
Хүлэг морьдынх нь сүүл нь шаравсан
Урт намрын ялаа шумуултай цагийг санагдуулна.
Тэртээ холыг харснаа
- Тэр гэж нэгэн жанжин нумаа тэлнэ .
- Хойлог гэж санаа алдахад
Хойно нь дагасан хэд нь ч
Хуй татсан сумаа хараад
- Ховордож цөөрсөн шүү гэж шивнэлдэнэ.
Уулын бор хойлог гэж тэд
Удам дамжин яриад ирсэн ч
Угаасаа авд гарахаа 
Хаан нь ч больсонгүй
Харц нь ч больсонгүй...
Тэвчээр алдаж суниасан ноход нь
Тэдний...

Х.Бөхманд: Гал шилтэй адуу

Тоглоомондоо алдсан адуугаа 
Эрж алмайрах хүүхдийн нүд шиг
Тогтож ядсан ододтой урьд шөнө
Дорно дахины адуучин зүүдэлсэн гэнэ:
Артаг танхай адууд нь
Шил зүүснээ өмнүүр нь өнгөрсөн гэнэ
Арга алдарсан адуучин
Араас нь харж байхад
Аянга цахилсан тэнгэр түүнд
Асуулт тулгасан гэнэ
Морийг хэзээ чөдөрлөсөн бэ гэж асуусан гэнэ
Анзаараагүй байсан ч адуучин
Аль эртнээс л биш байх гэж хариулсан гэнэ
Аа чи мөн ядаргаатай эр дээ гээд
Яриаг нь чагнасан газар түүнээс
Морийг хэн чөдөрлөсөн бэ гэж асуусан гэнэ
Яахаа ол ядсан адуучин
...Би ...чөдөр...гээд дув дуугүй болсон гэнэ
Ямар хэцүү хариулт нэхэх ...

Х.Бөхманд: Буруу хайр

Хайрлая гэхэд дэвдэрмээр
Эрвээхэй алаг амраг минь
Ханилъя гэхэд цочмоор
Хэрээ хар бүсгүй минь
Гэнэн насний дурлал
Зүүдэн дунд өмөлзөж 
Гэр уруу чинь би
Шүлгээрээ сэлж явна...
Тэр зуны ертийн бороо шиг хайр
Дараа намрын хяруу унатал жиндэнэ
Тарааж тавьсан шүлгийн шад шиг нулимс
Тааруухан өвлийн хүйт ортол хөлдөнө 
Хайрлая гэхэд тэвтэрмээр
Эрвээхий алаг амраг минь
Ханилъя гэхэд цочмоор
Хэрээ хар бүсгүй минь
Өнгө мөнгөөр өдсөн чамд
Өртэй гэвэл хардсан минь дутна 
Өөр хэнтэй ч хамаагүй надад
Өгөөтэй гэвэл хайр чинь дутна
Хал нь дэндүү чиний уруул дээр төөрсөн бол
" Хайртай нөхөр " чинь
Харамнахыг у...

Х.Бөхманд: Од харсаар байж

Оосор бүцгүй орчлон манаж
Одод тэнгэртээ анивчина
Уураг цагаан гэрээ сахиж
Орон дээр чи минь мишээнэ
Их Тэнгэрийн оддын
Гэрэл сүүнд атаархаж 
Ирж бий үр нь
Хэвлийд орохоос өмнө
Чи минь ивлэнэ...

Бүрдэн 2004.8.11